Ludwig van Beethoven ve 9. Senfonisi

     Sanat dünyası ile iç içe olduğumuz veyahut olmaya çalıştığımız şu dönemde, böyle bir yazı gerekir diye düşündüm sevgili okur..

     Bu konuya direkt ortadan dalmak yerine.. Sondan demek daha doğru olsa da ben CD'yi en başa sarmak istiyorum..

     Ludwig van Beethoven... 1770 yılında Almanya/Bonn'da doğar ve 17 yaşında Viyana'ya Mozart'ın yanına gider.. Orada çok bir süre geçiremeden Bonn'a geri dönmek zorunda kalıyor ki devamında annesini kaybediyor..

     1792'de tekrar Mozart'ı görmek ve eğitiminin devamı için Viyana'ya gidiyor Beethoven.. Fakat Mozart'ın ölmüş olduğunu öğreniyor. Bu arada, Wolfgang Amadeus Mozart 1791'de vefat etmiştir.

     Hal böyle olunca dönemin ünlü bestecilerinden Joseph Haydn'nin yanında çalışmaya başlıyor. Josaph'te ondaki cevheri fark etmiş olacak ki, desteğini esirgemiyor.

     Beethoven'ın sadece senfonileri yok tabi.. 9 senfonisinin yanında 5 piyano konçertosu, 32 piyano sonatı gibi eserleri de var. Yani Beethoven sadece, orkestralar için bestelenmiş olan uzuuuuunnnn müzik yapıtlarıyla ilgilenmiş değildir.

     Beethoven 1817 yılında tamamen sağır kalır. Bu durum Piyanist ve Besteci kimliğine büyük bir darbe demektir. Her ne kadar böyle olsa da 9. Senfonisini hiçbir şey duyamazken bestelemiş ve insanların beğenisine, takdirine ve eleştirisine sunmuştur.

      Pekala, silsileyi bozmayalım ve kaldığımız yerden devam edelim.. Beethoven duyma yetisini kaybettikten 7 yıl sonra.. 7 Mayıs 1824'te tarihimize altın harflerle yazdırıyor 9. senfonisini..

     İlk gösterim günü.. Halka arz.. İnsanlığa armağan.. Beethoven'ın gövde gösterisi!!

     Fakat bir şey duyamıyorsun...

   300 Kişilik Orkestra!  Orkestra Şefi Ludwig van Beethoven.. Konsermeister'da duran Umlau. O gün için her şey hazırdır.

     Demek çok isterdim sevgili okur.. Fakat Beethoven duyamıyordu ve seslerin ahengini, çıkışını, inişini hassasiyetle takip edebilmesi zor idi. Bu yüzden Umlau bu görevi üstlendi.

   Beethoven senfoni icra edildiği sırada hep orkestraya dönük durdu, Umlau'ya hiç müdahale etmedi.

    Duymuyordu fakat ayaktaydı ve eserinin icra edilişini büyük bir gurur ile takip ediyordu.. Duymuyordu fakat senfonide yer alan kişilerin üflemelerinden, yanak hareketlerinden, enstrümanlara vuruşlarından, vokallerin ve koronun ağız hareketlerinden okuyabiliyordu.

     Uppss.. Pot kırdım, toparlıyorum..

   

     9. Senfoni, tam 74 dakikadır sevgili okur.. Hiç fark ettiniz mi.. Vokalleri diyorum.. Hiç fark ettiniz mi?

   

     Beethoven, bir ilke imza atarak bir senfoni de ilk defa koro kullanmıştır. Bir klasik müzik eserinde ilk defa insan sesi kullanılmıştır. Senfonilerin, orkestralar için bestelendiğini söylemiştim değil mi.. Buna bir de insan sesindeki muhteşem çeşitliliği ekleyin sevgili okur..

     Eser çalınıyorrrr...

     Bu anları Cevad Memduh Altar şöyle diyor kitabında.. 

     " O gün, bu tarihe mal olan hadisenin nasıl geçtiğini yakından görenler, güzel olduğu kadar da içler parçalayan bu manzara karşısında göz yaşlarını tutamadılar, çünkü senfoninin devamı boyunca orkestra şefi yerinde hiçbir şey işitmeden ayakta durmuş olan büyük sanatçı, eser çalınıp bittikten sonra, hükümdarlara bile nasip olmayan şiddetli alkış tufanını da işitememiş ve ancak hayranlarından biri tarafından kollarından tutulup salona çevrildiği zaman, halkın büsbütün alevlenen heyecanı karşısında olan biteni anlamış ve sevindiği kadar da acı duymuştu. "

     Böyle bir anda siz neler hissederdiniz ?

     Gelin alkış tufanının koptuğu ve Beethoven'ın bir haber olduğu an'ı birlikte yaşayalım.. Senfoni yarılanmıştır.. Orkestra nefes alma çabasında iken seyirci ayaklanmış ve bu muhteşem eseri ayakta alkışlıyorrr... Yazarken dahi tüylerimin ürperdiği bu sahnede Beethoven gayet olağan halde orkestraya bakıyordu ve olan bitenden habersiz idi. Seyircilerin arasından biri koşar adım gelir. Beethoven'ı kollarından tutar ve bu coşkunun tam merkezine doğru çevirir. Her ne kadar bir şey duyamasa da gördüğü manzara karşısında göğsü kabarır, gururlanır ve eserinin insanlar üzerinde yarattığı etkiye ilk defa şahit oluşunun inanılmaz tarifi ile heyecanla bakakalır...

     Muhteşem final ve senfoni biter.. Beethoven'ın ayakları yerden kesilmiş olacak ki, kendisini orkestranın önüne bırakıvermiştir.

     Zafer Beethoven'ındır !! Duyma yetisi olmayan Beethoven'ın !!!

     Neredeyse 200 yıldır yaşamımızı yanarak aydınlatmaya devam eden bu ışık bugünümüzü olduğu gibi yarınımızı da aydınlatmaya devam edecektir.

     Anektodlar ekleyecek olursak eğer:

     Senfoni 4 bölümden oluşmuştur.

     Birinci bölüm, kader ve evrenin kesin emrini anlatır. Neşe'ye ulaşma çabası her daim güdülecek olup etkileri burada da görünür.

     

     İkinci bölüm, fizik, titreşim ve enerji dolu tipik bir “scherzo"dur. Eser: Nükteli, enerji dolu ve bir yandan da karanlık ve çalkantılı bir yapıya dönüşür. Eser giderek güçlenmeye devam eder.

     Üçüncü bölüm, aşkı, huzur dolu sakin bir şarkıyı andıran ana tema ile başlar ve duygu dolu bir zarif tema ile ana temaya eşlik eder. Nefesli çalgıların etkisi oldukça hissedilmekte.

   Dördüncü bölümde neşe anlatılır. İlk 3 bölümde oluşmaya başlayan havanın tüm kuvvetini bu bölümde arkasına alır ve ortaya muazzam bir final çıkar.

"ode to joy"      "ode to joy"

     Bu cümleyi bir yerden hatırlıyor gibi misiniz?

     Pekala ben size yardımcı olacağım. Schiller tarafından yazılan "Neşeye Övgü" şiiri desem..? 

     Tamam tamam, Schiller'in bu şiirini yazımla bağdaştıracağım..

     Senfoni'nin son bölümünü Schiller'in "ode to joy" şiiri üzerine besteliyor sevgili okur. Eee zaten neşe anlatılıyor demiştim.. Şiir; insan sevgisi, barış, kardeşlik ve neşe temalıdır. 

     Ne final ama!!

     Size bir anekdot daha! Neşe'ye övgü temalı son bölüm 1972 yılından bu yana " Avrupa Birliği Marşı" olarak kullanılıyor.

     İlk defa 7 Mayıs günü çalındığını belirtmiştim ya hani.. Detay vermek istiyorum. Viyana Karntnerthor-Theather'da seslendirilmiştir bu eser.

     Zamanında Sony Başkan Yardımcısı Norio Ohga'nın en sevdiği eser olan 9. Senfoninin tamamının sığabileceği ve kaliteli bir CD-ROM ister. Böylece şuanki CD-ROM ortaya çıkmış boyutu ve ölçüsü ortaya çıkmış olur. 120mm çapında 16 Bit ve 44000 Hz..

     Sizce kime ithaf edilmiştir!? Kral Friedrich Wilhelm'e !!

    Yaaa sevgili okur! işte böyle.. Laf lafı açıyor iken müsaadenizle bir yazımın daha sonuna geliyorum..

     Sabrınız ve zamanınız için teşekkür ediyorum. Esen kalınız..

   

Tarihe Mal Olmuş O Gün!!